Yakın Dönem Türk Siyasi Tarihinde Cami Baykurt Bey - Muhammed Sarı - Çizgi Kitabevi Yayınları

Gerçek sürgünler diyarının gözlerden uzak bir köşesinde toplanmış bir avuç genç doktor ve subay, yakın bir gelecekte insanlığa layık bir cemiyet kurmak ümidi ve hayaliyle yaşıyorduk. Eğer onlar da bizi terk etselerdi yüreğimiz karşıki çöller gibi kuruyacaktı. Fakat tecrübesizdik. Emel yolunun dikenler ve işkencelerle dolu yokuş olduğunu bilmiyorduk bu sözleri Cami Bey, 1896da Trablusgarpa genç bir teğmen olarak gönderildiği zaman söylüyordu.

Hakikaten de Trablusgarpta başlayan askeri görev, devamında 1908 Meclisinde milletvekilliği ve ardından başlayan I.Dünya Savaşı kesintisiz ve yorucu bir yaşam hikayesi... Bununla da son bulmayacak ve bu kez Mondrosla ülke işgale maruz kalınca yine Cami Bey, kendini vazifeli bilip İzmir Müdafaa-i Hulcjik-ı Osmaniye Cemiyetinin kuruluşunda yer alacak, Ankaradaki Meclisin ilk İçişleri Bakanı olacak ve sonra Roma temsilciliğine atanacaktır. Uzun süre siyasi yaşamdan uzak kaldıktan sonra her defasında engellerle karşılaşacağı gazete yazarlığı, siyasi parti kurma girişimi ve İnsan Hakları Derneği gibi bir dizi başarısız girişimin önderi olacaktır.

Onun hayattaki bu başarısızlığını Halide Edip Adıvar şu cümlelerle özetler: Cami Beyin siyasette hiç bir zaman muvaffak olamaması, kısmen gerek İttihat ve Terakki, hatta daha sonra milli rejimde, hiç bir ihtirası olmamasına bağlıydı. Bundan başka da, çok hassas, hareketi sevmez ve hitabetten kaçınır bir adam olduğu için, bir köşeye çekilip kafasının içinde inandığı esaslara bağlı kalmayı tercih ederdi. İşte-elin izdeki bu kitap, Yeni Türk Devletinin ilk İçişleri Bakanı olan Cami Baykurtun içerisinde yer aldığı tarihi olayları birinci elden kaynaklara dayanarak okuyucularına sunmaktadır.