Türkiye Siyasi Tarihinde Osmaniye (1920-2015) - Pınar Kaş - Paradigma Akademi Yayınları

Türkiyenin siyasi tarihini anlayabilmek için öncelikli olarak, şehirlerdeki siyasi yapının iyi incelenmesi gerekmektedir. Şehirler bu bağlamda, Türkiye siyasetinin etkili bir parçasıdır. Bu şehirlerden biri de Akdeniz Bölgesi içerisinde yer alan Osmaniyedir. Osmaniye ve çevresi, coğrafi konumu sayesinde geçmişten günümüze birçok medeniyete ve farklı kültürlere (Hitit, Asur, Pers, Grek, Roma, Bizans, Emevi, Abbasi, Osmanlı) ev sahipliği yapmıştır. 19. yüzyılda, Osmanlı Devletinde merkezi otoritenin bozulmasıyla bölgeye gönderilen Firka-i Islahiye ordusunun, aşiretleri iskânıyla Osmaniye kazasının kuruluşu gerçekleşmiştir.
Osmaniye kazası bir süre Payas ve Belen kazalarıyla birlikte Payas sancağını oluşturarak, Halep vilayetine bağlanmıştır. 1874 yılında Payas sancak merkezinin Yarpuza taşınmasıyla birlikte, bölgedeki dağın isminden dolayı Cebel-i Bereket adını almıştır. Ardından Hassa, Bulanık ve Yarpuz kazaları da Cebel-i Bereket sancağına bağlanmıştır. Cebel-i Bereket sancağı, II. Meşrutiyetin İlanı (1908) sonrasında Yarpuzdan Osmaniyenin merkezine taşınmıştır. 29 Ekim 1923 tarihinde Cumhuriyetin ilanıyla idari yapılanma yeniden şekillendirilmiş, buna göre Osmaniye kazası, vilayete dönüştürülerek Cebel-i Bereket Vilayeti adını almıştır. 1933 yılına gelindiğinde; bazi vilayetlerin ilgası ve bazılarının birleştirilmesi hakkındaki kanunla, Cebel-i Bereket vilayeti kaldırılmış, vilayetin merkez kazası olan Osmaniye kazası; Bahçe, Dörtyol, Seyhan kazalarıyla birlikte Adana vilayetine bağlanarak, 1996 yılına kadar Adananın bir ilçesi olarak kalmıştır.