Türk Toplumunun Kurumsal Yapısı - Orhan Türkdoğan - Çizgi Kitabevi Yayınları

Gerek Cumhuriyet öncesi, gerekse Cumhuriyet sonrası, modernleşme sürecinden tutunuz da ideolojik farklılaşmalara varıncaya kadar ortaya çıkan tarihsel oluşumda patrimonyal devşirme güçlerinin etkin rolleri olmuştur. Cumhuriyet sonrası ideolojik alanda ortaya çıkan yarılmalarda özellikle komünizm alanında- rol oynayan toplumsal aktörlerin hemen hemen tümü, bu merkezi yönetimi temsil eden güçlerden kaynaklanmaktadır.

Ünlü İngiliz tarihçisi Arnold Toynbee, Osmanlının kendi halkını kul etmemek için devşirmeleri kul durumuna getirmesi süreci, zamanla giderek tersine dönmüş, kul yönetimi ele geçirmiş, bu defa halkı kul durumuna düşmüştür tarzındaki akılcı yorumu günümüzde haklılığını sürdürmektedir. Türk toplumunun kısa süre içinde kültürel yarılmalara, gerginliklere itilmiş olmasında bu tarihsel yapılaşmanın derin etkisini gözlemek mümkündür. Bu nedenle, Atatürk Büyük Nutkunda Türkiye Cumhuriyetini Türk Gençliğine emanet etmiş ve Türkiyeyi yönetenlerin damarlarındaki kana bakılmasını önermiştir. Bu ifadeler, tarihsel süreç içinde ülkeyi yönetenlerin ulusal kimlik taşımalarındaki önemi belirtmektedir.