Tefsiru’l-Kelbî ve Tefsiru İbn Abbas (TİA) İlişkisi - Hüseyin Halilov - Nobel Bilimsel Eserler

Tefsîru İbn Abbâs (TİA) kime aittir? Senedinin dayandırıldığı İbn Abbâsa mı, biyografi kaynaklarının işaret ettiği Kelbîye mi, aynı içeriği farklı bir başlıkla yayınlayan Dîneverîye mi yoksa onu Tenvîrul-Mikbâs ismiyle İbn Abbâsa isnat eden Fîrûzâbâdîye mi? Ya da onun gerçek ismi nedir? Fîrûzâbâdîye nispet edilen Tenvîrul-Mikbâs min Tefsîri İbn Abbâs mı, Kelbîye nispet edilen Tefsîrul-Kelbî mi yoksa Dîneverîye nispet edilen el-Vâdıh fî Tefsîril-Kurân mı? Bunlardan daha önemli diğer bir soru ise TİAnın başta Tefsîrul-Kelbî olmak üzere diğer tefsirlerle ilişkisi nedir ve neden onların ismiyle anılmaktadır? Şimdiye kadar bu soruları cevaplandırmaya yönelik yapılan girişimler maalesef bu çalışmanın sahibini tatmin etmemiştir. Çünkü onların bir kısmı ortadaki karışıklığı gideremediği gibi durumu daha da karmaşık hâle getirmiştir. Diğer bir ifadeyle arşivlerde yer alan nüshaların ve içerdikleri senetlerin sebep olduğu ihtilafın yanı sıra yapılan bazı çalışmalar bu ihtilafı daha da derinleştirmiştir. İşte bu çalışma, TİA ve Tefsîrul-Kelbî ilişkisi üzerinden, söz konusu meselede oluşan karışıklığı gidermek ve bu soruların cevaplarını arayanlara yol göstermek amacıyla kaleme alınmıştır. Dolayısıyla umarız bu çalışma, bundan sonra aynı konuda araştırma yapacaklar için aydınlatıcı ve tatmin edici olur.