Osmanlı Mirası ile Atatürk Dönemi (1920-1929) - Hasan Gürak - Nobel Akademik Yayıncılık

Osmanlı Mirası ile Sanayileşme Çabaları

Osmanlı ekonomisinin çağın gelişmelerini yakalayamamasının nedenlerini anlamaya çalışan Prof. Mehmet Genç şöyle bir soru sorar: “… Osmanlı hüviyetinin, iktisadi hayatı az veya çok etkilemesi mümkün belirli ilkelerini tespit etmemiz mümkün müdür?” Belirlenecek ilkeler ne işe yarayacak? diye düşünenler için yerçekimi yasasını örnek vererek bir açıklama yapar.

“Yerçekimi kanununu bilmediğimiz müddetçe, havaya atılan her cismin kendine özgü biçimde değişik hızlarda düştüğünü, hatta bazı cisimlerin (balon, uçurtma gibi) düşmelerini gerektiren herhangi bir etken bulunmadığını zanneder, düşme olayında belirli bir düzen olmadığını düşünürüz. Ama çekim kanununu keşfettikten sonra, bütün bu karmaşanın son bulduğunu görür; düzensiz zannettiğimiz düşme olayının çok kesin bir düzen içinde cereyan ettiğini anlarız.”

Bu kitapta, Prof. Gençin sözünü ettiği çekim yasasına benzer ölçütlerimiz, bir başka deyişle sanayileşerek kalkınmayı analiz etmek için başvuracağımız üç olmazsa olmaz ölçütümüz var:

1- İşgücünün ve toplumun eğitim düzeyi,
2- Küresel rekabetçi teknolojilere sahip işletmeler,
3- Çağdaş gelişmelere “doğru” yön verebilecek kurumlar.

Uzun dönem kalkınma için gerekli görülen yukarıdaki üç olmazsa olmaz, Osmanlıdan beri Türkiyede büyük sorun olan iktisadi geri kalmışlığın nedenlerini anlamak için Prof. Gençin sözünü ettiği çekim yasaları gibi kullanılabilir.