Klasik Türk Şiirinde Şuhane Tarz - Erdem Sevimli - Kitabevi Yayınları

Şûh kavramı “hareketlerinde serbest, açık saçık, arsız, neşeli, oynak ve güzel sevgili” anlamlarına gelmektedir. Şuhâne tarz ise kadın ve kadın güzelliğini pervasız ve alenî anlatımlarla konu alan manzumelerin klasik şiirdeki karşılığı olmaktadır. Bu kavramda sevgilinin güzelliğinden ve ona duyulan afrodizyak duygulardan bahsedildiği görülmektedir. Klasik Türk şiiri, sevgilinin pek çok nitelikleri yanında, bu tarz özelliklerine de değinmiştir. Bu şûh söylemleri şöyle sırlamak mümkündür: Sevgilinin kendini âşığa çekincesizce bırakması, âşığını kur ve işvelerle vuslatına çağırması, bir meclis ya da “hane”de birkaç kadehle sevgilisinin koynuna kendini kolaylıkla bırakması, mahbub olarak da belirmesi ve hamamda sim tenini aleni olarak sergileyebilmesi.

Bu şûhluk, klasik estetiğin çizdiği sınırlarda asla bayağılaşmadan ilerlemektedir. Çünkü bu tarz söylemlerde cismanî unsurlar nesnelere verilerek sevgilinin masumiyeti korunmaktadır. Bu tarzda âşık, sevgiliyle “hane”sinde ya da yatakta dudak dudağa/lebâleb, göğüs göğüse/sîne-be-sîne halde bulunduğu tahayyül ve tasavvurunu pervasızca dilendirebilmektedir. Şarap ve bahar da bu şûhluğun ifadesinde vesile olmaktadır. Hoca Dehhanî’den başlayarak pek çok şairin şûh söylemleriyle geliştirdiği bu tarz, Nedîm’le zirvesini bulmuştur. “Nedîmâne tarz” olarak da adlandırılan bu şiirsel söylemin Nedîm’e ulaşan çizgide çok zengin örnekleri bulunmaktadır. Hikmetli ve irfanî nitelikte şiirler söyleyen şairlerin bile şûhluk içeren manzumeler yazarak bu tarza katkı verdikleri görülmektedir.