Bir Türkün Ruznamesi ve İngiliz Siyaseti Üzerine Yazıları - Halil Halid - Klasik Yayınları

Osmanlı son dönem kalem erbabından Çerkeşşeyhizâde Halil Halidin (1869-1931) Ruznamesi ile İngiliz ve Osmanlı siyasetine dair yine İngilizce neşrettiği üç kitapçık ve iki makalesinin Türkçede ilk kez yayınlanan çevirilerinden oluşuyor. Gerek Ruzname, gerekse diğer yazılar müellifin üslup sahibi bir yazar olmasının yanı sıra dönemin siyasî olaylarına nüfuz kabiliyetini göstermesi açısından da dikkat çekici unsurlar taşıyor.

Halil Halid, ilmiye sınıfına ve tasavvuf çevrelerine mensup bir ailenin ferdi olarak çalkantılı bir gençlik döneminden sonra ailevî meseleler ve hürriyet taraftarlığı nedeniyle, 1894 yılında İngiltereye firar etmiş ve 1911 yılına kadar bu ülkede yaşamını sürdürmüştür. Ruznamesi, başlığının ifade ettiği gibi bir günlük olmaktan ziyade İngiltereye kaçışına kadarki hayatını anlattığı bir hatırat mahiyetindedir. Ruzname, İngiliz halkını Osmanlı toplumu hakkında bilgilendirici ve Osmanlıya karşı onlarda oluşan bazı önyargıları bertaraf etmeye yönelik kısmen savunmacı bir üslup taşır. Bununla birlikte yetişmesi, aile çevresi, günlük hayat ve eğitim müesseselerine ilişkin olarak da ilgiye değer bilgiler içerir.

Bu kitabın ikinci kısmını oluşturan siyasî içerikli yazılar ise karşımıza çeşitli açılardan Ruznamedekinden farklılaşmış bir Halil Halid portresi çıkarıyor. Ruznamede zaman zaman hissiyatına mağlup olan yazar, kazandığı tecrübelere paralel olarak, dönemin siyasî olaylarına ve İngilizlerin emperyalist siyasetlerine objektif ve eleştirel bir yaklaşım sergiliyor.